In Memoriam: Cees Dam
Ik heb Cees Dam voor het eerst ontmoet toen hij mijn sollicitatiegesprek kaapte, in een helemaal blauwe kamer, vol met kunstobjecten. Hij liep door het kantoor, belandde spontaan in het gesprek en vond dat hij daar ook wel iets over te zeggen had. Hij schoof aan en nam tien minuten de tijd om mij te beoordelen. Voor mij, een Griekse architect die net in Amsterdam was aangekomen, maakte het de situatie eerlijk gezegd iets minder intimiderend om juist met hém aan tafel te zitten tijdens mijn sollicitatiegesprek.
– Andreas Nikolopoulos, Programmamaker Arcam, 20 april 2026
Pas later realiseerde ik me hoe groot de rol van Cees Dam is geweest in de architectuurwereld en in Amsterdam. Hij werd geboren in 1932 en begon zijn carrière als architect in de jaren zestig. Hij was de oprichter van Dam & Partners Architecten en brak door met het woningbouwproject Seinpost in Scheveningen in 1980. In 1986 schonk hij Amsterdam een van zijn bekendste gebouwen: het Stadhuis- en Muziektheatercomplex (nu Nationale Opera & Ballet), dat hij samen met Wilhelm Holzbauer ontwierp. In de jaren negentig was hij hoogleraar Interieur aan de faculteit Bouwkunde van de TU Delft, waar hij van 1995 tot 1998 ook decaan was. De titel ‘professor’ heeft hij tot het einde behouden. Voor een breder publiek werd hij daarnaast bekend door zijn Teleac-cursussen over architectuur op televisie.
Cees Dam overleed op maandag 13 april 2026 op 93-jarige leeftijd.
Voor het brede publiek had hij bijna iets van een celebrity: omringd door bekende Nederlanders uit kunst, cultuur en mode, met een grote kunstcollectie en een voor Nederland ongebruikelijke flair. Hij was een onorthodox figuur binnen de architectuurwereld, maar tegelijkertijd (althans voor mij) ook juist heel orthodox. De klassieke architect.
Een architect die elk detail zelf ontwerpt en de regie over alle aspecten van het ontwerp bewaart. Dat was het beeld van de architect dat ik kende uit mijn opleiding: iemand die het ontwerp nooit loslaat, die elke dag naar het bureau blijft komen en tot ver in zijn negende decennium blijft tekenen. Cees was zo iemand, een man bij wie de ontwerpkennis als het ware over de randen stroomde. Ik werkte niet nauw met hem samen, maar af en toe schoof hij even bij ons team aan en schetste hij terloops een alternatief of een verbeelding van zijn verhaal. Dan zag je een architectonische geest in volle werking, waaruit telkens kleine goudklompjes aan ontwerpkennis voortkwamen. De meubels die hij ontwierp voor het stadhuis van Almere met melkglas onder de tafels, cilindrische afrondingen op hoeken om verbindingen subtiel op te lossen, alles getuigde van aandacht en precisie. In alle hoeken van het kantoor was zijn ontwerpgevoeligheid voelbaar.
De allesbepalende architect heeft steeds minder ruimte in het hedendaagse klimaat. Architecten hebben niet langer de regie die ze ooit hadden, en terecht streven we naar een gezondere werkcultuur, waarin meer stemmen worden gehoord. De culturele en maatschappelijke context, evenals milieugevoeligheden, zorgen ervoor dat projecten niet langer alleen om esthetiek draaien. In dat klimaat is de alleenheersende celebrity-architect niet langer houdbaar, maar van deze ontwerper die lef en flair in het vak wist te brengen, heb ik ontzettend veel geleerd.