Militaire veiligheid en maatschappelijke weerbaarheid: ontwerpers brengen kansen in kaart
Hoe kan Nederland militaire ruimteclaims combineren met maatschappelijke en ruimtelijke opgaven? Architectuurcentrum Arcam, samen met AORTA Utrecht, Fasade Amersfoort, ABC Architectuurcentrum Haarlem, Triade Den Helder en Natuur en Milieu Federatie Flevoland, organiseerde afgelopen jaar een reeks maatschappelijke bijeenkomsten.
Ontwerpers, bestuurders en maatschappelijke organisaties gingen in gesprek over hoe militaire terreinen, oefengebieden en luchtruim op een duurzame manier kunnen worden ingepast in stedelijke en landelijke ontwikkelingen.
De resultaten zijn samengebracht in een interactieve kaart door H+N+S Landschapsarchitecten, die laat zien hoe militair en civiel gebruik elkaar kunnen versterken.
“Een integrale benadering van militaire ruimtebehoeften kan niet zonder aandacht voor bestaande ruimtelijke opgaven,” aldus de organisatie. Dat betekent dat huisvesting, waterberging, netcongestie, biodiversiteit en natuurontwikkeling tegelijk worden meegenomen. Daarnaast is een weerbare samenleving afhankelijk van sterke lokale netwerken en zelfredzaamheid op het gebied van energie, water, voedsel en sociale structuren.
Ontwerpend onderzoek als inspiratiebron
De resultaten van deze sessies zijn samengebracht in een interactieve kaart, ontwikkeld door H+N+S Landschapsarchitecten in opdracht van Arcam, met steun van het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp, CoLA, het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en de Metropoolregio Amsterdam.
Op de kaart zijn zes recente ontwerpend onderzoeken zichtbaar die kansen laten zien voor het combineren van civiel en militair gebruik:
-
Bos voor natuur en bovendekking – strategisch toevoegen van bomen om natuur, landbouw en Defensieterreinen te versterken.
-
Duurzaam Tata Steel voor water en oefenterrein – verduurzaming van staalproductie met ruimte voor waterberging en militaire oefeningen.
-
Minder hinder voor burgers en militair vliegverkeer – concentratie van laagvliegverkeer over onbewoond gebied om overlast te beperken en stedelijke verdichting mogelijk te maken.
-
Publieke functies combineren voor Defensie en maatschappij– combineren van wonen, logistiek en werkfuncties, met ruimte voor civiel en militair gebruik, sport en ontspanning.
-
Noodsteunlocaties – ontwerp van vluchtelingenopvang met meer privacy en rust, gebaseerd op co-creatie met bewoners.
-
Lokale productielandschappen voor lokale weerbaarheid – duurzame productielandschappen en nieuwe gemeenschappen in de Noordoostpolder, met mogelijkheden voor civiel-militair gebruik.
Deze onderzoeken laten zien dat investeringen voor Defensie én maatschappelijke doeleinden elkaar kunnen versterken, en dat stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, lokaal bestuur en maatschappelijke organisaties daarbij een cruciale rol spelen.
“Een integrale benadering van militaire ruimtebehoeften kan niet zonder aandacht voor bestaande ruimtelijke opgaven,”
Koppelkansen voor een toekomstbestendig Nederland
Door militaire terreinen, luchtruim en oefengebieden te koppelen aan maatschappelijke functies ontstaat een meer duurzame en weerbare inrichting van Nederland. Initiatieven zoals Bossenstrategie of Smart Urban Mix laten zien dat militaire plannen en stedelijke ontwikkeling elkaar niet uitsluiten, maar juist kunnen versterken. Het resultaat: meer natuur, minder geluidsoverlast, extra waterberging, en sociale meerwaarde voor lokale gemeenschappen.
De kaart is gemaakt door H+N+S Landschapsarchitecten in opdracht van Arcam met steun vanuit het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp aan de Stichting Coördinatie Lokale Architectuurinitiatieven (CoLA), het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en Metropoolregio Amsterdam (MRA).
