ABN AMRO-hoofdkantoor Zuidas
Pei Cobb Freed & Partners, New York, 1996-1999
Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Erfgoed vereniging Heemschut.
Start Zuidas-ontwikkeling
Na de fusie van ABN en AMRO besloot de nieuwe raad van bestuur in 1991 tot de bouw van een nieuw hoofdkantoor aan de Zuidas, dichtbij het in 1985 opgeleverde WTC. Het gebouw vormde het startschot voor de stedenbouwkundige ontwikkeling van de Zuidas als zakendistrict. Na voltooiing volgde het Masterplan Zuidas dat kader was voor door andere grote (internationale) architectenbureaus ontworpen kantoortorens, zoals de Ito-toren en de Vinoly-toren (2002-2005), de Cross Towers van Foster & Partners (2005-2008) en The Rock van Erick van Egeraat (2009). Die latere kantoortorens onderscheiden zich van het ABN AMRO-complex; het bankcomplex op een van de grootste bouwkavels is door groen omzoomd, de kantoortorens in het deelgebied Mahler 4 bestaan daarentegen uit bebouwing die de gehele kavels tot de rooilijnen benutten en dit deel van de Zuidas een Manhattan-achtige sfeer geven.
Internationaal ontwerp
Na een besloten prijsvraag koos de bank – niet verassend gezien de toen nog internationale ambitie – voor het ontwerp van de architecten Henry N. Cobb en Yvonne Szeto van het Amerikaanse bureau Pei Cobb Freed & Partners. Dit bureau is wereldwijd verantwoordelijk voor een breed scala aan gebouwen. Voorbeelden zijn de vernieuwing en uitbreiding van het Louvre in Parijs, de East Building van de National Gallery in Washington DC en de Bank of China Tower in Hong Kong. Het uiteindelijk ontwerp van het ABN AMRO-hoofdkantoor kwam tot stand in nauw overleg met de opdrachtgever.
Hoogwaardige afwerking van ex- en interieur
Het gebouw bestaat uit twee torens met daartussen een laagbouw met een grote centrale ‘dealing room’. De noordwestelijke toren heeft 26 verdiepingen en is met 105 m de hoogste, de zuidoostelijke heeft 17 verdiepingen en meet 70 m. De torens bestaan uit een recht en een gebogen deel, ieder in een eigen materialisering en karakter. De rechthoekige, met zwart graniet beklede gebouwdelen staan volgens de bank voor stabiliteit en betrouwbaarheid. De gebogen iets overhellende volumes van aluminium en glas moeten het dynamische, open en expansieve karakter van de bank tot uitdrukking brengen. De laagbouw bestaat uit vijf tot zes verdiepingen en is geheel bekleed met aluminium en glas. In totaal is er voor de gevels 27.000 m2 aluminium en 15.000 m2 Amerikaans graniet gebruikt. Ook het interieur is qua materiaalkeuze en detaillering op een zeer hoogwaardige wijze afgewerkt.
Cultuurhistorische waarde
Het hoofdkantoor van ABN AMRO is bij uitstek het versteende symbool van de hoogtijdagen van de Nederlandse financiële sector in de jaren negentig van de vorige eeuw. Het gebouw werd gerealiseerd in een tijd waarin de ambitie van de sector geen grenzen kende. ABN AMRO werd in de financiële crisis van 2008 echter hard getroffen. De raad van bestuur heeft in 2020 besloten het kantoor grotendeels te verhuizen naar het kantoorgebouw aan de Foppingadreef in Zuidoost, dat wordt verbouwd en uitgebreid. Alleen het bestuur blijft aan de Zuidas.
Toekomst
Het kantoor aan de Zuidas heeft inmiddels een nieuwe eigenaar, die van plan is het complex rigoureus te herontwikkelen. Een zg. ‘duurzame herontwikkeling’, maar zet daarbij in op het volledig strippen van het gebouw, het vergroten van vloerplaten, het vernieuwen van de gevels en het toevoegen van zoveel mogelijk vierkante meters. Het meer open maken van de begane grond zal goed aansluiten bij andere functies rond het station Zuid, maar door het geheel strippen van de buitenzijde zullen de huidige architectonische en stedenbouwkundige waarden volledig te niet gaan, de vernietiging van de gevelbekleding en de afwerking van het interieur van zo’n recent complex dat in uitstekende staat is lijkt niet erg duurzaam.
Paul Meijer, Erfgoedvereniging Heemschut
September 2025
BRONNEN
M. de Vries, ‘De ABN Amro wilde een toren, maar de vraag was: wat voor toren?’, in: Het Parool 26-8-1995.
E. Koster en Th. Van Oeffelt (red.), Hoogbouw in Nederland 1990-2000, Rotterdam 1997.
Beeld van een gebouw / Portrait of a building, Amsterdam 2000 [t.g.v. de opening].
C. Berendsen, ‘Wereldwijde ambitie, ABN AMRO 1990-1999’, in: Wereldwijd bankieren ABN AMRO 1824-1999, Amsterdam 1999.
T. van den Boomen, ‘Boegbeeld van het modern kapitalisme’, in: Bouw 2000, nr. 5.
E. Koster, ‘Ruitjespatroon als uit een stripverhaal. Hoofdkantoor ABN AMRO in Amsterdam’, in: Detail in Architectuur 2000, nr. 7.