A’DAM Toren

Claus Van Wageningen Architecten, 2016

Eind jaren zestig verrees aan de noordelijke IJ-oever, tegenover het Centraal Station, de 79 meter hoge Shell-toren, destijds één van de hoogste civiele gebouwen van Amsterdam. Vanwege de beperkte ruimte koos architect Arthur Staal voor dit nieuwe kantoorgebouw om de hoogte in te werken. Hij doorbrak daarmee de strakke horizontale lijnen van de bestaande bebouwing en plaatste bovendien het gebouw diagonaal – ‘overhoeks’ – op de IJ-oever. Het torengebouw in Amsterdam Noord en verheft zich met vijftien verdiepingen op vier schragende pylonen van kaal beton. Tussen 2012 en 2016 maakte het gebouw een grote transformatie door tot een belangrijk, publiek gebouw van Amsterdam, de A’DAM toren.

Oude Shell toren
Tussen de enorme pylonen door steekt een lage vleugel die een congreszaal bevat en daarnaast als entreegebouw fungeert. Bovenop de toren bevond zich een van polyester en polyurethaanschuim geconstrueerde luifel waar vier gestileerde Shell-schelpen in waren uitgespaard, deze zijn ten tijde van de transformatie verloren gegaan. Direct onder deze luifel, bovenop de romp van het gebouw, bevindt zich een uitzichtcabine. De oriëntatie van luifel en entreevleugel evenwijdig met de IJ-oever accentueert de overhoekse draaiing van de romp. Met het oog op vervuiling in de geïndustrialiseerde omgeving van Amsterdam-Noord zijn de gevels bekleed met antracietkleurige elementen van schokbeton. De toepassing van isolerende beglazing, voorzien van een heel dun laagje opgedampt goud, geeft Overhoeks bij laagstaande zon een goudkleurig aanzien.

 

De grote transformatie
De vorm van het opdrachtgeverschap van de herbestemming van de toren is bijzonder. A’DAM is het initiatief van vier Amsterdamse ondernemers, waarvan er drie in de muziekindustrie actief zijn. De initiatiefnemers zijn zowel ontwikkelaar, eindgebruiker als eigenaar en belegger van A’DAM. De A’DAM toren is nu na de oplevering 24/7 geopend voor publiek en biedt onderdak aan een hotel en kantoorruimte voor bedrijven uit de muziekindustrie. Ondergronds bevinden zich nog een parkeergarage en een discotheek. Architect Felix Claus en de opdrachtgevers streefden naar een vernieuwing van de Shell toren met respect voor de oorspronkelijk architectuur van Arthur Staal. Het ontwerpproces verliep in nauw overleg met de familie Staal, supervisors en monumentenzorg. De betonnen toren met verdraaide kraag is in tact is gebleven. De ingrijpende renovatie was nodig om er een publiek gebouw van te maken, om het te verduurzamen en bovenal vanwege de bouwtechnische staat waarin de toren verkeerde. De meest opvallende noviteit is het uitzichtplatform. Een toeristisch uitzichtpunt ontbrak nog in Amsterdam, maar de toren is inmiddels een bekende toeristische attractie en trekt daarmee vele duizenden toeristen per jaar.