De Evenaar
Architectuurstudio Herman Hertzberger, 1986
Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Erfgoedvereniging Heemschut.
Op het Ambonplein 59 in Amsterdam-Oost vinden we het schoolgebouw De Evenaar. Waar ooit een grasperkje lag te midden van de dichtbebouwde wijk, werden tussen 1984 en 1986 een kleuter- en lagere school gerealiseerd van de hand van Herman Hertzberger. Niet lang daarvoor ontwierp hij de Apolloscholen (de Willemsparkschool en Montessorischool), die al snel werden geroemd om hun open en transparante interieurs. Met als bekroning het winnen van de Merkelbachprijs, die Hertzberger in 1988 nogmaals in ontvangst nam voor De Evenaar. Diverse elementen van de Apolloscholen, met name de centralistische opzet, komen in het ontwerp voor De Evenaar terug.
De plattegrond bestaat uit twee onderdelen die als een soort tegenover elkaar gelegen b en q gezien kunnen worden. Hierin zijn de lokalen gesitueerd. Tussen deze ‘letters’ bevindt zich een volume dat als trappenhuis, hal en ontmoetingsruimte fungeert. De gevels zijn opgetrokken in betonsteen, dat met name in de strakke en rechte zijgevels duidelijk terug te zien is, en als materiaal typerend is voor Hertzbergers ontwerpen. De licht gebogen voor- en achtergevel bestaan grotendeels uit ramen in stalen kozijnen waardoor de klaslokaken worden belicht.
Het groeperen van de klassen rond een centrale hal in plaats van een reeks lokalen langs een lange gang is kenmerkend voor Hertzbergers schoolontwerpen. Een dergelijke opzet zorgt namelijk voor meer ontmoeting tussen scholieren en een school waarin alle ruimtes beter in contact staan met elkaar. In De Evenaar is hier een extra praktische draai aan gegeven door de lerarenruimte bovenin het gebouw te plaatsen, die door de open hal visueel en akoestisch in contact staat met de hal.
Het structuralistische ontwerp van Hertzberger gaf vorm aan de in 1985 ingevoerde basisschool, één school voor kleuters en kinderen vanaf 6 jaar. De kleuterschool is op de begane grond, de lagere school daarboven is toegankelijk via een buitentrap. De ruime trap is tevens bedoeld als zitgelegenheid en vormt een verbinding met het ervoor gelegen schoolplein.
Stijn Flinkenflögel, Erfgoedvereniging Heemschut
BRONNEN
- W. Reinink, Herman Hertzberger. Architect (nai010, 1990).
- M Behm & M. Kloos (red.), Hertzberger’s Amsterdam (Arcam, 2007).
- Stadsarchief Amsterdam, bouwdossiers.