Rhapsody

TANGRAM, 2019

Op een complexe locatie aan de ringweg A10 in Amsterdam-West ligt Rhapsody in West: een project met huurwoningen, commerciële ruimtes en een parkeergarage. Eind 2014 werd voor deze locatie in de Kolenkitbuurt een aanbesteding uitgeschreven door de gemeente Amsterdam. TANGRAM architectuur en stedelijk landschap maakte in opdracht van de ontwikkelcombinatie SBB & De Nijs en in samenwerking met een team van specialisten het ontwerp. De bouw ging in 2017 van start.

Restgeluid
Het Jan van Schaffelaarplantsoen, waar Rhapsody in West is gebouwd, was voorheen een lawaaiig stuk grasland langs de A10. Om deze lawaaiige plek bewoonbaar te maken zijn er twee hoge gebouwen aan de A10 en aan de Bos en Lommerweg gerealiseerd met eenzijdig georiënteerde woningen. In de verhoogde binnentuin staan drie losse woonblokken. De ronde vormen van de woonblokken buigen het restgeluid van de A10 af. Het plan onderscheidt zich hiermee sterk van de gebruikelijke oplossingen, zoals geluidsschermen, voor locaties met geluidsoverlast. De open verkaveling aan de buurtzijde zorgt voor ‘lucht’ tussen de bouwblokken waardoor het wooncomplex uitnodigend oogt.

Visuele eenheid
Het woonproject heeft ondanks de groene binnentuin een zeer hoge bouwdichtheid. De woningen variëren in grootte van 50 tot 110 m2 en zijn nu en in de toekomst flexibel in te delen. Daarmee wordt er rekening gehouden met de behoeften van (toekomstige) bewoners. De woonblokken vormen qua architectuur een visuele eenheid met de buurt door gebruik te maken van dezelfde baksteensoort als van de nabijgelegen Kolenkitkerk.

Groene oplossingen
Tussen de snelweg en het Jan van Schaffelaarplantsoen is het hoogteverschil 4,5 meter. Hierdoor was het mogelijk om een verhoogde binnentuin te realiseren, waaronder functies zoals parkeren, bergingen en installaties zijn verborgen. De binnentuin is voor de hele buurt toegankelijk via trappen en fungeert als een spons; bij hevige regen wordt het water verzameld in de vijvers en de dikke absorberende onderlaag. Daarna loost een speciale installatie het overtollige regenwater gedoseerd op het riool. De bewoners maken gebruik van energie dat wordt opgewekt door de zonnecollectoren op de daken. Bewoners leveren na aftrek van eigen gebruik energie terug aan het net.

Ontmoetingsplek
Het Jan van Schaffelaarplantsoen fungeerde voor de bouw van Rhapsody in West als ontmoetingsplek voor de buurt. De architect en opdrachtgever hebben daarom in een vroeg stadium van de realisatie contact gezocht met de buurt, met de hulp van kunstenaarscollectief Cascoland. Deze samenwerking leidde tot een goede samensmelting van ideeën zoals het vrij toegankelijke binnenterrein, een logeerhuis voor visite van ver en een openbare kas op het binnenterrein. In de kas kan men elkaar ontmoeten, worden plantjes verkocht en vlak ernaast staan openbare barbecues. Zes community-managers, vrijwilligers die huurkorting krijgen, hebben de zorg over deze publieke functies.