Universiteitsbibliotheek UvA
Buro van Stigt, MVSA, 2025
Tijdens de discussie over de sloop van het Binnengasthuisterrein voor een nieuwe universiteitsbibliotheek stonden buurtbewoners en studenten lijnrecht tegenover het beleid van de UvA. Jarenlange protesten en rechtszaken leidden uiteindelijk tot het behoud van de historische panden. Wie het door MVSA Architects i.s.m. Buro van Stigt getransformeerde gebouw betreedt, kijkt via een hoog atrium uit op het historische complex met bakstenen gevels, balkons en het voormalige telefoontorentje. Het geheel roept de vraag op hoe sloop ooit serieus als optie kon worden overwogen voor dit rijksmonument.
Onder het atrium, waarvan de panelen de nerven van een blad nabootsen, studeren honderden studenten van de UvA voor tentamens, scripties of onderzoeksprojecten. Om te voorkomen dat de monumentale gebouwen worden belast door het gewicht van de atriumoverkapping, rust de gehele constructie op een metalen kolom die doet denken aan de stam van een boom. Deze ‘stam’ fungeert ook als trap en biedt diverse studieruimtes. Het atrium is bovendien functioneel: het dient als klimaatbuffer, terwijl een glazen kelk het regenwater opvangt, dat via buizen wordt afgevoerd en later wordt gebruikt voor het doorspoelen van toiletten.
Dynamiek tussen historie en het heden
Niet alle omgevingsaspecten zijn onaangetast gebleven. Op de hoek van de Nieuwe Doelenstraat en Binnengasthuisstraat staat het kunstwerk Lees maar, er staat niet wat er staat, een regel uit het gedicht Awater van Martinus Nijhoff. De tekst is in 3D-geprinte letters met een bronzen coating uitgevoerd, in 24 talen en 6 verschillende schriften. Het gevelscherm is niet alleen decoratief, maar vormt ook een sluier tussen de bibliotheek en de overburen en filtert direct zonlicht.
Toegankelijkheid en duurzaamheid
Een fundamenteel principe van het ontwerp is toegankelijkheid voor iedereen, ongeacht fysieke beperkingen. Ondanks de monumentale status van het gebouw is een volledig barrièrevrije indeling gerealiseerd, met drie liften die toegang bieden tot alle verdiepingen.
Duurzaamheid stond eveneens hoog op de agenda. Het ontwerp hanteert een integrale aanpak met toekomstbestendige materialen en systemen, zoals thermische energieopslag (TES) en slimme ventilatietechnologie, waarmee het duurzaamheidsniveau van de nieuwe universiteitsbibliotheek significant is verhoogd.