Xplore Agora Amsterdam
Studio Ard Hoksbergen, VDNDP, 2025
Amsterdam-Noord heeft er sinds augustus 2025 een nieuwe middelbare school bij, die specifiek is ontworpen voor het Agora-onderwijs en de naam Xplore Agora draagt. Om het Agora-onderwijs en het nieuwe schoolgebouw dat deze visie uitstraalt te begrijpen, kunnen we ons afvragen: wat is Agora en hoe vertaalt dit zich in het karakteristiek flexibele schoolgebouw?
Het schoolgebouw, bestaande uit 35 klaslokalen, zes makerspaces en een Grand Café, is ontworpen door Studio Ard Hoksbergen i.s.m. VDNDP en in opdracht van Stichting ZAAM. Gedurende een half jaar is er gewerkt en gebrainstormd aan het ontwerp, met zowel leerlingen als docenten.
Agora: een plein voor leren en samenwerken
Het woord Agora komt uit het Grieks en betekent ‘plein’ of ‘verzamelplaats’, waarbij het samenkomen centraal staat. Hierop is het onderwijsconcept van Xplore Agora gebaseerd: leren wordt gecombineerd met plezier, autonomie en samenwerking tussen leerlingen en docenten. Concreet werken de leerlingen aan challenges (onderzoeken) waarvan zij zelf de onderwerpen bepalen. Elke groep telt 12 tot 17 leerlingen van verschillende leeftijden en niveaus. Het onderwijs is gebaseerd op vijf wereldbeelden: maatschappelijk, ethisch, kunstzinnig en spiritueel. Dit gedachtegoed vormde een belangrijk uitgangspunt voor zowel het collaboratieve ontwerpproces als het uiteindelijke schoolgebouw.
Een schoolgebouw voor de buurt
De nieuwe school ligt op de hoek van de wijk Elzenhagen in Amsterdam-Noord en fungeert ook als ontmoetingsplek voor de buurt. In het midden bevindt zich het Grand Café, dat openstaat voor ouders en buurtbewoners.
Bijzondere eigenschappen
Het gebouw is ontworpen met flexibiliteit als kernprincipe. Individuele ruimtes kunnen met verplaatsbare tussenwanden verbonden of afgescheiden worden, waardoor de school aanvoelt als een open leergemeenschap met veelzijdige werkplekken en het gebouw in de toekomst eenvoudig kan worden aangepast.
De entree is uitgevoerd in donkerrood, waarna een grote, lichte aula volgt. Vanuit de aula vertakken twee vleugels met vaak open lokalen. De gevel combineert beton met rode schuine bakstenen in een ritmisch patroon. Dit ontwerp is direct geïnspireerd op de Agora-manier van lesgeven; architect Hoksbergen heeft zich verdiept in het onderwijsconcept en dit vertaald naar een gebouw dat leren, samenwerken en ontmoeten weerspiegelt.