Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2026

ARO x CoLA x Arcam

04.06.26 Arcam
De auto: van heilige koe(ts) naar paria van de publieke ruimte
Ontwerpend onderzoek in botsende ruimteclaims

De architectuurcentra in de regio Noordwest leggen de thematische focus van de ARO-bijeenkomsten in 2026 op de ruimtelijke uitdagingen rondom parkeren en autogebruik in stedelijke omgevingen. Hoe maak je rechtvaardig en toekomstbestendig autobeleid? In een verdichtende stad moet steeds meer samen komen, zoals woningen en groen, in een klimaatbestendige omgeving, hoe ziet de toekomst van de mobiliteit eruit? En welke ontwerpend onderzoeken bieden hier inspiratie en houvast voor?

Het thema kent vele dimensies. Het gaat enerzijds over ruimte voor de auto, met name voor parkeren. Dit raakt aan thema’s van ongelijkheid en rechtvaardigheid. Zo zijn bewoners van sommige buurten meer afhankelijk van de auto vanwege het type werk dat zij hebben. Terwijl sommige wijken veel slechter met het openbaar vervoer te bereiken zijn dan andere plekken. Ook voor een elektrische auto kan je op veel plekken snel een eigen parkeerplaats met stroomtoevoer krijgen, maar niet iedereen heeft de middelen om een elektrische auto aan te schaffen. Anderzijds gaat het over het plannen van (grootschalige) woningbouw in relatie tot investeringen in infrastructuur, zowel wegen als openbaar vervoer. Ook in naoorlogse buurten die veel gebouwd zijn rondom de auto, spelen veel discussies over stedelijke verdichting, ruimte voor groen versus ruimte voor de auto in de publieke ruimte. 

Tijdens de lokale bijeenkomsten in de regio worden de verschillende vraagstukken op schaalniveaus in maatschappelijke dialoog gebracht met ontwerpers, bewoners en beleidsmakers. Meerdere ontwerpend onderzoeken besteden aandacht aan de ruimtelijke opgaven binnen dit thema. Deze ontwerpend onderzoeken zullen in dialoog gebracht worden tijdens de bijeenkomsten. 

Iedere locatie bespreekt een verschillende invalshoek op hoe ontwerpend onderzoek kan bijdragen aan de lokale en regionale mobiliteit- en parkeeruitdagingen. De reeks wordt afgesloten in Almere met een grotere slotbijeenkomst over hoe ruimtelijke wensen een plek kunnen krijgen in Almere en de regio. Tijdens deze bijeenkomst wordt ook de podcast als eindproduct van de reeks onder de aandacht gebracht. 

Bijeenkomsten in 2026
Save the date

Geweest:

13 april 2026
Ontwerpen van autovrije wijken
Locatie: Pakhuis de Zwijger

Komende activiteiten:

18 juni 2026
De Flevolandse mobiliteitsvoetafdruk verkleinen
Georganiseerd door Natuur- en Milieufederatie Flevoland, met ontwerpend onderzoek van onder andere Goudappel.

12, 13 en 14 juni 2026
Dag van de Architectuur

Datum volgt
De strijd om de auto
Georganiseerd door Van Eesteren Museum Amsterdam.

September/Oktober 2026
Overbos: mobiliteit en gezondheid in de jaren ’80-buurt
Georganiseerd door Podium voor Architectuur Haarlemmermeer en Schiphol.

28 oktober 2026
Het schuurt: autogebruik, meer woningen en groen
Georganiseerd door Casa Casla / Polderblik.

Podcastpublicatie
Een nieuwe podcast over mobiliteit, ruimte en de toekomst van onze leefomgeving.

ARO x CoLA 2026

Nederland staat voor grote en complexe ruimtelijke uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, klimaat, wonen, energie, bereikbaarheid en landbouw. De ruimte in ons land is schaars en kostbaar. Hoe kunnen we die zo goed mogelijk benutten en inrichten voor een veilige toekomst? Dit is een ontwerpopgave en technologisch vraagstuk dat direct of indirect ligt onder ieder ontwerpend onderzoek dat de afgelopen jaren is uitgevoerd in opdracht of in samenwerking met Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen, CRa, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, private partijen en/of andere opdrachtgevers i.s.m. ontwerpers. Tegelijkertijd is het ook een culturele opgave waarbij niet alleen de nadruk ligt op WAT er moet gebeuren maar ook HOE we daar kunnen komen, zodat er draagvlak kan ontstaan bij alle betrokkenen om de noodzakelijke transities mogelijk te maken. 

De Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp (ARO) is een gezamenlijk programma van de ministeries van OCW en BZK/VRO gericht op het versterken van de inzet van ruimtelijk ontwerp – en ontwerpend onderzoek in het bijzonder – bij de aanpak van de grote, samenhangende, ruimtelijke opgaven. Het doel van ARO is om de voorwaarden voor die inzet te verbeteren, de kennis erover te verspreiden en de ervaring ermee te vergroten, zodat men op zoveel mogelijk plekken (zelf) aan de slag kan met deze aanpak. 

De stichting Coördinatie Lokale Architectuurinitiatieven (CoLA) positioneert zich als landelijk coördinatiepunt voor lokale architectuurinitiatieven. Daarbij staat het bouwen aan een architectuurcultuur centraal: het gezamenlijk bouwen aan een dialoog waarin architectuur niet alleen een ruimtelijke of ontwerpopgave is, maar ook een culturele opgave. Vanuit uiteenlopende disciplines wordt met de bouwsector in gesprek gegaan over de bijdrage die architectuur aan een rechtvaardige, diverse en inclusieve samenleving kan leveren. In het kader van het Activiteitenplan CoLA x Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2026–2028 worden vijf landsdelige hubs gevraagd een regionaal programma te ontwikkelen rondom de rol en betekenis van ontwerpend onderzoek als instrument voor maatschappelijke dialoog, beleidsvernieuwing en publieke betrokkenheid bij de ruimtelijke toekomst van Nederland. e hubs gecoördineerd door één architectuurcentrum of -initiatief uit het betreffende landsdeel, die in rechtstreekse opdrachtrelatie staat met VRO/OCW. Arcam coördineert hub Noordwest in 2026. 

Publieksdialogen over ontwerpend onderzoek

Het doel van de hub-programmering is om ontwerpend onderzoeken lokaal en regionaal in gesprek te brengen. Dit gebeurt via bijvoorbeeld publieksdialogen, bijeenkomsten, excursies en/of publicaties, en draagt bij aan:  

  • Het begrip van de rol en betekenis van ontwerpend onderzoek bij de aanpak van grote opgaven op lokaal en regionaal niveau.  
  • Vergroting van de betrokkenheid van publiek, ontwerpers en bestuurders bij de ruimtelijke toekomst van hun regio.  
  • Verbinding van lokale en regionale kennis aan nationale ruimtelijke opgaven (woningbouw, klimaat, energie, mobiliteit, erfgoed, etc).  
  • Versterking van het ecosysteem van lokale architectuurculturen.  
  • Bijdragen aan lokale en regionale beleidsvernieuwing.  
Website by HOAX Amsterdam