arcam

Oktober 2026 

22 Oktober 2026
Titel: ARO Overbos – van ontwerpend onderzoek naar de wijk
Georganiseerd door: Podium voor Architectuur Haarlemmermeer en Schiphol.

In Overbos bouwt Podium voor Architectuur voort op twee eerdere ontwerpend onderzoeken: Wegen naar Welzijn van Studio Pallesh en PosadMaxwan en BuurtSaam van VOIDS en Endeavour. Beide onderzoeken verkenden vanuit verschillende perspectieven de samenhang tussen mobiliteit, gezondheid, welzijn, ontmoeting en de inrichting van de leefomgeving.

Op 22 oktober brengen we deze onderzoeken opnieuw terug naar de wijk. Samen met ontwerpers, bewoners, gemeente en maatschappelijke partners onderzoeken we wat de inzichten ons vandaag over Overbos vertellen, wat inmiddels is veranderd en waar aanknopingspunten liggen voor een volgende stap. Daarmee verbinden we bestaand ontwerpend onderzoek aan actuele ontwikkelingen in de wijk en onderzoeken we hoe ontwerp kan bijdragen aan de maatschappelijke dialoog én aan het handelingsperspectief voor Overbos.

De geselecteerde ontwerpende onderzoeken die worden gebruikt voor het programma:

• Wegen naar Welzijn – Groeipijn in de groeikern (Posad Maxwan & Studio Pallesh)
• BuurtSaam – Ontwerpend onderzoek Haarlemmermeer – Overbos (CRa)

28 oktober 2026, 19.30 uur
Titel: Het schuurt: de auto, het groen en de huizen
Locatie: Casa Casla
Met: studenten, politici, mensen uit de wijken en ontwerpers
Georganiseerd door: Casa Casla / Stichting Polderblik

Vraag je je weleens af hoeveel vierkante meter we in de stad gebruiken voor auto’s? En vind je groen en nieuwe huizen ook echt belangrijk? In je wijk is steeds minder ruimte om al deze functies kwijt te kunnen. Hoe lossen we dat op? En welke ideeën hebben ontwerpers daarover?
Casa Casla en Stichting Polderblik organiseren hierover een avondbijeenkomst. Tijdens deze bijeenkomst brengen we studenten, politici, mensen uit de wijken en ontwerpers bij elkaar. Want dit is een onderwerp dat ons allemaal aangaat.

Het thema kent vele dimensies. Het gaat enerzijds over ruimte voor de auto, met name voor parkeren. Dit raakt aan thema’s van ongelijkheid en rechtvaardigheid. Zo zijn bewoners van sommige buurten meer afhankelijk van de auto vanwege het type werk dat zij hebben. Terwijl sommige wijken veel slechter met het openbaar vervoer te bereiken zijn dan andere plekken. Ook voor een elektrische auto kan je op veel plekken snel een eigen parkeerplaats met stroomtoevoer krijgen, maar niet iedereen heeft de middelen om een elektrische auto aan te schaffen. Anderzijds gaat het over het plannen van (grootschalige) woningbouw in relatie tot investeringen in infrastructuur, zowel wegen als openbaar vervoer. Ook in naoorlogse buurten die veel gebouwd zijn rondom de auto, spelen veel discussies over stedelijke verdichting, ruimte voor groen versus ruimte voor de auto in de publieke ruimte. 

Tijdens de lokale bijeenkomsten in de regio worden de verschillende vraagstukken op schaalniveaus in maatschappelijke dialoog gebracht met ontwerpers, bewoners en beleidsmakers. Meerdere ontwerpend onderzoeken besteden aandacht aan de ruimtelijke opgaven binnen dit thema. Deze ontwerpend onderzoeken zullen in dialoog gebracht worden tijdens de bijeenkomsten. 

Iedere locatie bespreekt een verschillende invalshoek op hoe ontwerpend onderzoek kan bijdragen aan de lokale en regionale mobiliteit- en parkeeruitdagingen. De reeks wordt afgesloten in Almere met een grotere slotbijeenkomst over hoe ruimtelijke wensen een plek kunnen krijgen in Almere en de regio. Tijdens deze bijeenkomst wordt ook de podcast als eindproduct van de reeks onder de aandacht gebracht. 

In deze aflevering gaan Ria van Dijk, stedenbouwkundige bij de gemeente Almere en bestuurslid van Stichting Polderblik, en Martin van der Maas, planoloog bij de gemeente Amsterdam en auteur van het essay De stad en de auto, met elkaar in gesprek.

Het gesprek wordt gemodereerd door Claudia Laumans, werkzaam op het gebied van wijkvernieuwing, en maakt deel uit van het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp voor landsdeel Noordwest.

De Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp (ARO) van deministeries van OCW en BZK/VRO stimuleert de inzet van ruimtelijk ontwerp en ontwerpend onderzoek om complexe ruimtelijke vraagstukken aan te pakken en kennis, samenwerking en toepassing hiervan te versterken.

De genoemde ontwerpend onderzoeken zijn:

• Essay De stad en de auto – https://www.trancity.nl/publicaties/de-stad-en-de-auto
• Bureau Fabrications – Smart Urban Mix https://www.fabrications.nl/work/smart-urban-mix
• Bureau Venhoeven – Microcity https://venhoevencs.nl/projects/microcity/
• Bureau UNS – Multi-purpose Hub https://www.unstudio.com/news/articles/a-vision-for-integration-and-innovation-uns-research-on-the-a10/ 
• Rijksoverheid – Mobility as a service https://www.rijksoverheid.nl/themas/klimaat-milieu-en-natuur/mobiliteit-nu-en-in-de-toekomst/mobility-as-a-service-maas 
• Bureau Goudappel – De toekomst van duurzame mobiliteit
• Bureau BURA, Crimson – https://www.bura.city/content/uploads/2024/09/2202_Post-Growth-City_240722_Onderzoeksrapport.pdf
• Kollektief – Van Tuinstad naar Struinstad https://denieuweruimte.org/nl/projecten/van+tuinstad+naar+struinstad+kollektief/

13 april 2026
Titel: Ontwerpen van autovrije wijken
Locatie: Pakhuis de Zwijger
Met: Marco Broekman – Partner and Urban Planner bij BURA; Christiaan Kwantes – Consultant Mobiliteit en Ruimte Goudappel; Wouter Hermanns – Associate partner at Studioninedots; Nina Aalbers – architectuur MAKEN; Finn van Leeuwen – Projectmanager Merwede en oprichter Nine Square; Maike van Stiphout – Directeur DS Landschapsarchitecten & Jurylid Hoogste Geveltuin; Jannie Vinke – Eigenaar bij ANA architecten; Gerard Tertoolen – Verkeerpsycholoog 
Gefinancierd en georganiseerd door: Architectenweb/BURA/MerwedeLAB/Pakhuis De Zwijger  

Grotere autovrije buurten vragen om een visie op mobiliteit, om het vormgeven aan de juiste mobiliteitsmix, om de realisatie van mobiliteitshubs, net als de integratie van het fietsparkeren in de buurt. Daarbij horen ook vragen over de plek van voorzieningen: koppel je die aan de mobiliteitshubs? En biedt het openbreken van de status quo niet ook ruimte om verwarming/koeling, elektriciteit en afval op buurtniveau te organiseren?
Kijk het evenement terug 

18 juni 2026
Titel: De Flevolandse mobiliteitsvoetafdruk verkleinen
Locatie: Congrescentrum De Pijler
Met: Vera Dam – Directeur-bestuurder Natuur-Milieu Federatie Flevoland & Wouter van Neerven – adviseur Openbaar Vervoer bij Goudappel en projectleider onderzoek ‘Verkleining Flevolandse mobiliteitsvoetafdruk
Georganiseerd door: Natuur- en Milieufederatie Flevoland, met ontwerpend onderzoek van onder andere Goudappel. 

Wat is de rol van een beter ruimtelijk beleid met oog op de toekomstige woningbouwopgave voor Flevoland? Welke vervoersbehoefte hebben deze nieuwe Flevolanders? Hoe kan dit zo vorm krijgen dat daarmee ook de doelen voor het landelijk klimaatbeleid (klimaatneutraal in 2050) worden gehaald? Welk beleid draagt bij aan net-zero mobiliteit in 2050?
Met onderzoekers, ontwerpers, lokale en maatschappelijke vertegenwoordigers gaan we op 18 juni aan de slag met deze vragen. Door samen na te denken over deze ruimtelijke ontwerpopgave werken we niet alleen aan een toekomstbestendig, maar ook aan een duurzamer Flevoland en Nederland. 

[geselecteerde ontwerpend onderzoeken]: De geselecteerde ontwerpend onderzoeken die worden gebruikt voor het programma zijn: 

– Toekomst van duurzame mobiliteit in Flevoland. Hoe verkleint de Flevolandse mobiliteitsvoetafdruk?’ (Goudappel, februari 2023)
– Ontwikkelperspectief NOVEX Lelylijn 2050 (Rijksoverheid)
– Vier scenario’s voor de inrichting van Nederland in 2050 (Planbureau voor de Leefomgeving) 

Binnenkort volgen verslag en foto’s

12, 13 en 14 juni 2026
Dag van de Architectuur 

16 september 2026
Titel: De auto – vrijheid of beperking?
Locatie: Van Eesteren Museum Amsterdam
Met: Abel Bormans, regiocorrespondent Zuid-Holland van de Volkskrant
Georganiseerd door: Van Eesteren Museum Amsterdam

De auto is al lange tijd meer dan alleen een vervoermiddel. Voor de één staat hij voor vrijheid, onafhankelijkheid en de mogelijkheid om zelf te bepalen waar en wanneer je gaat. Voor de ander staat hij juist voor vervuiling, verkeersonveiligheid en een openbare ruimte die te veel door stilstaand en rijdend blik wordt ingenomen.
Daarmee is de auto een van de meest beladen onderwerpen in het debat over de toekomst van de stad. In 2026 staat een heel jaar de auto centraal in Van Eesteren Museum, in tentoonstellingen, lezingen en debatten. In Van Eesteren Gesprek #117 spreken we over de politieke dimensie van het autobezit.

De Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp (ARO) is een gezamenlijk programma van de ministeries van OCW en BZK/VRO gericht op het versterken van de inzet van ruimtelijk ontwerp – en ontwerpend onderzoek in het bijzonder – bij de aanpak van de grote, samenhangende, ruimtelijke opgaven. Het doel van ARO is om de voorwaarden voor die inzet te verbeteren, de kennis erover te verspreiden en de ervaring ermee te vergroten, zodat men op zoveel mogelijk plekken (zelf) aan de slag kan met deze aanpak. 

De stichting Coördinatie Lokale Architectuurinitiatieven (CoLA) positioneert zich als landelijk coördinatiepunt voor lokale architectuurinitiatieven. Daarbij staat het bouwen aan een architectuurcultuur centraal: het gezamenlijk bouwen aan een dialoog waarin architectuur niet alleen een ruimtelijke of ontwerpopgave is, maar ook een culturele opgave. Vanuit uiteenlopende disciplines wordt met de bouwsector in gesprek gegaan over de bijdrage die architectuur aan een rechtvaardige, diverse en inclusieve samenleving kan leveren. In het kader van het Activiteitenplan CoLA x Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2026–2028 worden vijf landsdelige hubs gevraagd een regionaal programma te ontwikkelen rondom de rol en betekenis van ontwerpend onderzoek als instrument voor maatschappelijke dialoog, beleidsvernieuwing en publieke betrokkenheid bij de ruimtelijke toekomst van Nederland. e hubs gecoördineerd door één architectuurcentrum of -initiatief uit het betreffende landsdeel, die in rechtstreekse opdrachtrelatie staat met VRO/OCW. Arcam coördineert hub Noordwest in 2026. 

Het doel van de hub-programmering is om ontwerpend onderzoeken lokaal en regionaal in gesprek te brengen. Dit gebeurt via bijvoorbeeld publieksdialogen, bijeenkomsten, excursies en/of publicaties, en draagt bij aan:  

• Het begrip van de rol en betekenis van ontwerpend onderzoek bij de aanpak van grote opgaven op lokaal en regionaal niveau.  

• Vergroting van de betrokkenheid van publiek, ontwerpers en bestuurders bij de ruimtelijke toekomst van hun regio.  

• Verbinding van lokale en regionale kennis aan nationale ruimtelijke opgaven (woningbouw, klimaat, energie, mobiliteit, erfgoed, etc).  

• Versterking van het ecosysteem van lokale architectuurculturen.  

• Bijdragen aan lokale en regionale beleidsvernieuwing.