arcam

NOORD:
In sommige wijken in Noord is wateroverlast een permanent probleem. Moeten we niet overwegen om afscheid te nemen van bepaalde delen en zo ja, hoe ontwerpen we dan een proces van afscheid, rouw en herhuisvesting?
Team: BRIGHT en Hanane Abaydi (Verdedig Noord)

HAVEN-STAD:
Wat als we Haven-Stad gewoon bouwen? Hoe zouden we deze wijk kunnen ontwerpen als (ramp)gebiedsontwikkeling nieuwe stijl, waarin eerlijke informatievoorziening met betrekking tot onzekerheden en risico’s onderdeel is van de verkooppositionering en bouwoplossingen?
Team: Tea Hadžizulfić en Saïde Köppel (MUST)

NIEUW-WEST
Wat is nodig om een écht weerbare samenleving te bouwen (dus niet simpelweg ramen sluiten of de radio aanzetten), waarin mensen vertrouwen putten uit sterke gemeenschappen, rechtvaardige en brede communicatiestromen, en investeren in wat er al is?
Team: Ruba Amniwala (TU Delft) en Jeffrey Bolhuis (AP+E)

In 2025 startte Arcam het onderzoek Een Optimistisch Rampenplan. De resultaten van het eerste jaar zijn sinds 28 november 2025 te zien in een tentoonstelling bij Arcam. BOOM Landscape, New Environments en TALLER hebben – onder begeleiding van filosoof Lisa Doeland en ontwerper Dirk Sijmons – onderzocht welke rampen ons bedreigen vanuit het perspectief van landschap/natuur, stad/sociaal weefsel en architectuur. Hun jaar zit erop, en eindigt met een dystopisch en indringend verhaal, dat weliswaar zonder hoop, maar niet zonder handelingsperspectief is.

Het onderzoek van komend jaar bouwt voort op de lessen van 2025: ontwerpen vraagt nieuwe manieren van denken, beleidskracht vereist daadkracht, gemeenschappen hebben slagkracht en rampenbesef kan kansen bieden.De resultaten in 2026 zullen bestaan uit drie elementen:

1. Drie bovengenoemde casestudies, waarin een rampscenario tot in detail wordt uitgedacht.
2. Een reeks performances door Theatergroep Gouden Haas, waarin bezoekers in veldklinieken worden (dwang)verpleegd en alternatieve medicijnen krijgen toegediend
3. Een lesboek voor ontwerpers, bestuurders en individuen waarin bovenstaande rampen worden gedocumenteerd, de rollen van ontwerpers, bestuurders en bewoners geanalyseerd, tools aangeboden en inzichten gegeven. Het lesboek bevat ook een sci-fi vertelling van Loom Storytelling Collective, die het hele jaar meeloopt en een verhaal zal vertellen over welk handelingsperspectief er (wel degelijk) is voor iedereen.

Klimaat- en energietransities brengen grote uitdagingen met zich mee: hoe zorgen we voor veiligheid, draagvlak en echte verandering? Zonder een gedeelde taal en heldere verhalen blijven deze veranderingen vaak vaag. Arcam wil hier iets aan doen met een speculatief ontwerpend onderzoek, geïnspireerd door de filosofie van Lisa Doeland (auteur van Apocalypsofie) en landschapsarchitect Dirk Sijmons. Het doel is om ontwerpstrategieën te ontwikkelen die hoop en veerkracht combineren met realisme.

• 10/4 Metropola: Het Noordzeekanaalgebied in scenario’s
• 14/5 Excursie Zeesluizen IJmuiden
• 26/6 Metropola: Kansen voor de Westeinderscheg
• 4/7 Reality Check: Het Optimistisch Rampenplan
• 18/9 Excursie Westeinderscheg – /metropola
• 28/9 Ramptoeristen op het IJ: Boottour door de Haven van Amsterdam (uitverkocht)
• 29/9 Renovate, don’t speculate | HouseEurope! , Pakhuis de Zwijger
• 30/9 CineTalk #1 Documentaire over explosie Marbon in 1971
• 9/10 Boekpresentatie en panelgesprek: Contouren van een nieuw land
• 17/10 Presentaties resultaten Een Optimistisch Rampenplan
• 28/10 CineTalk #2 Beelden uit Tuvalu
• 30/10 Workshop Ruimtelijk verzet 
• 30/10 1Lecture Nick Newman – Protest Architecture 
• 3/11 A tot Z debat: Investeren in veenweidegebieden: de sleutel voor het stikstofslot van woningbouw
• 7/11 Rampendenken op het NZKG jaarcongres
• 19/11 Metropola: Geopolitiek in de Metropool
• 28/11 Opening tentoonstelling Een Optimistisch Rampenplan

NEW ENVIRONMENTS is een Amsterdams stedenbouwkundige bureau dat zich richt op het verbeteren van welzijn door het creëren van symbiotische omgevingen en het aanpakken van klimaat- en sociale uitdagingen.

Architectenbureau Taller zet hun trans-culterele achtergrond in voor een menselijkere benadering van ontwerp. Dit biedt de Nederlandse-Colombiaans bureau een brede kijk op ecosystemen en gemeenschappen.

Rachel Borovska met BOOM Landscape ontwerpt aan het hedendaagse (stedelijk) landschap. Van gedetailleerd park- plein- of tuinontwerp tot grootschalige visies en ontwerpend onderzoek voor metropool en buitengebied.

De Masters vormen de denkkracht en helpen de Architects in Residence bij het ontwikkelen van een nieuwe mindset en een nieuw ontwerpperspectief.

De masters zijn

• Lisa Doeland – Filosoof en schrijver van het boek (2023) Apocalypsofie; over recycling, groene groei en andere gevaarlijke fantasieen. Lisa Doeland doet op dit moment een post-doc over planetaire gezondheid.
• Dirk Sijmons – Landschapsarchitect en heeft het onderzoek Pop Up Melt Down geschreven dat als inspiratie diende voor dit jaarprogramma. Het onderzoek gaat over diepe adaptatie van een verre toekomst, inclusief een nieuwe benadering van handelingsperspectieven, archetypen en wereldbeelden.
• Sebastian van Berkel – Must Stedenbouw. Het onderzoek Should I Stay or Shoul I Go ToekomstatelierNL 2100, Ontwerpend onderzoek naar water- en bodemsturend in Noord Holland IJmond 2100 vormt de basis voor de onderzoeken van de Architects in Residence.

Wil je zelf ook meer lezen over deze filosofie en dit gedachtengoed voor ontwerpers? Bekijk de ‘Leeslijst tussen hoop en wanhoop’.

Tijdens een excursie naar de IJmond op 14 mei 2025 bezocht Arcam het indrukwekkende sluizencomplex van IJmuiden — een cruciale schakel in het bereikbaar houden van de Haven van Amsterdam én in het Nederlandse watermanagementsysteem.  In een reeks korte audiofragmenten – vox pops – hoor je de reacties en gedachten van deelnemers. De persoonlijke reflecties brengen het bezoek tot leven en laten zien hoe infrastructuur raakt aan grotere vragen over toekomst en verantwoordelijkheid. De opnames en tekeningen zijn gemaakt door Jesper Buursink van Stratenmakers Audiocollectief.