Eerste van Swindenstraat

TANGRAM, 1996

Bruisende straat in Amsterdam Oost
De Eerste van Swindenstraat in de Dapperbuurt dankt zijn naam aan de Amsterdamse hoogleraar Jean Henri van Swinden. De straat is bestemd voor zowel wonen als winkelen en daarmee een van de meest intensief gebruikte straten in stadsdeel Oost.

Aanvankelijk krijgt TANGRAM een opdracht voor het ontwerpen van drie blokken. Later wordt er een vierde blok (met een andere opdrachtgever) aan toegevoegd. Dit betekent dat een nieuwe straatwand met een totale lengte van circa tweehonderd meter ontwikkeld kan worden.

Opbouw van de straat
Bij het ontwerp van alle blokken geldt de eis dat op de begane grond winkels gerealiseerd moeten worden met vier lagen woningen daarboven. Om de winkels de gewenste vrijheid te geven zijn de woningen niet direct vanaf de grond ontsloten. ‘Snedes’ in het blok geven toegang tot een soort tweede maaiveldniveau dat zich bevindt op het dak van de winkels. Hiervandaan worden de woningen via twee trappenhuizen en korte galerijen ontsloten. De gevelwand wordt beëindigd door de vierde woonlaag als een echte daklaag vorm te geven, bekroond met een daklijst. De winkelpuien op de begane grond zijn ruim een halve meter achter de rooilijn gelegd en in het stramien gekaderd met kolommen. De kolommen kaderen de reclame-uitingen en scheppen voor de winkeliers de mogelijkheid om een eigen pui te maken zonder dat daarmee de eenheid binnen het plan verloren gaat. Als onderbreking van de lange straatwand zijn in het midden zestien vrije-sector woningen gebouwd – het ‘vierde’ blok. Het verschilt van de andere drie doordat het een geheel gemetselde gevel heeft, zonder het ‘zwevende’ karakter van de overige blokken.

Een welverdiende opknapbeurt
Anno 2020 wordt gewerkt aan een plan om de Eerste van Swindenstraat op te knappen. De opknapbeurt zal bestaan uit het geheel opnieuw inrichten van de straat met eenrichtingsverkeer, bredere stoepen en nieuwe bomen. Op deze manier moet de straat aantrekkelijker en overzichtelijker worden.