Gassan Diamonds

J.W. Meijer, 1879

Diamantslijperij
De oude diamantslijperij van de gebroeders Boas aan de Nieuwe Uilenburgerstaat werd gebouwd tijdens de Kaapse Tijd (1870-1880). Deze tijd vormde de bloeiperiode van de Amsterdamse diamantindustrie nadat in Zuid-Afrika in de Vaalrivier grote hoeveelheden diamant werd gevonden. Toen de Boasfabriek zich vestigde op de Nieuwe Uilenburgerstraat was deze direct de grootste in de stad met 357 slijpers, 122 verstellers, 142 leerlingen en 52 loopjongens.

Uilenburg
De diamantslijperij, waar veel Joodse mensen werkzaam waren, is gevestigd op Uilenburg, een eiland in de oude Joodse buurt van Amsterdam. In 1879 werd een complex gebouwd naar een ontwerp van de architect en werktuigbouwkundige J.W. Meijer. Het 73 meter lange hoofdgebouw en de 12 meter brede fabriekshal waren bij de opening de grootste en meest geavanceerde van Europa. De fabriek is gebouwd in een sobere, neoclassicistische stijl met driehoekige frontons aan de daklijsten. In de verhoogde middenpartij aan de binnenplaats bevond zich naast de hoofdingang vroeger ook de machinekamer met twee stoommachines. Deze dreven vanuit daar middels een systeem van leren banden de slijpmachines aan. Opvallend is verder het grote aantal ruiten in de gevel die nodig waren om de diamantslijpers bij hun werkzaamheden van daglicht te voorzien.

Crisis
Nadat de diamantindustrie eind jaren twintig instort krijgt de fabriek het lastig en vertrekken veel diamantbewerkers naar Antwerpen. De Boas-fabriek gaat deels over op andere bedrijvigheden. Door de tijd heen biedt het gebouw onderdak aan een textielhandel, een kousen- en een verffabriek. Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt de fabriek ingenomen door de Duitse bezetter. In 1989 koopt het familiebedrijf Gassan Diamonds het gebouw en brengt de diamantenhandel terug op Uilenburg. De familie laat het pand grondig renoveren en richt het voor een deel in als diamantslijperij en deels als museum. Hoewel er nog steeds diamanten worden bewerkt ligt de nadruk tegenwoordig op de verkoop ervan aan met name buitenlandse toeristen. Ook is er een vaste tentoonstelling over het diamantbedrijf en de mogelijkheid om de slijpers aan het werk te zien.