Paleis van Justitie

Claus en Kaan Architecten, 2012

Masterplan IJdock
Het nieuwe Paleis van Justitie is met zijn twee gebouwen onderdeel van het nieuwe masterplan voor het IJdock. Dick van Gameren en Bjarne Mastenbroek ontwerpen op deze plek vijf gebouwen met verschillende functies. Naast het Paleis van Justitie bevinden zich een groot hotel, een kantoorgebouw, waarin onder andere de waterpolitie zijn intrek heeft genomen, en een appartementencomplex met luxueuze appartementen. Ook plannen de ontwerpers als kers op de taart een nieuwe jachthaven tussen het IJdock en de Westerdoksdijk. Het IJdock is het sluitstuk van de herontwikkeling van de zuidelijke IJ-oevers die vanaf de jaren negentig is ingezet.

Zichtlijnen
In het ontwerp van het IJdock is met zichtlijnen gespeeld. Het Paleis van Justitie en Het Muziekgebouw aan het IJ zijn door middel van zichtlijnen met elkaar verbonden. Op stedenbouwkundig gebied zouden de twee als tegenhangers van elkaar gezien kunnen worden. Ook kan je vanaf het Bickerseiland tussen de bouwvolumes van het Westerdok en het IJdock door, de Shell-toren (thans Adam-toren) in Amsterdam-Noord zien staan. De meest opvallende zichtlijn wordt gevormd door de grote V-vormige uitsnede in het gele project. Deze zogenaamde Keizersgrachtsnede ligt precies in het verlengde van de Keizersgracht en legt hiermee een verbinding met de oude grachtengordel.

Juridisch complex
Het juridische complex bestaat uit twee gebouwen. Een gedeelte met de kantoren voor het Openbaar Ministerie en een gedeelte waarin het gerechtshof en de zittingszalen gevestigd zijn. Beide delen zijn middels een loopbrug met elkaar verbonden. Hoewel het complex, met zijn verschillende tinten wit, vanaf de kade kolossaal oogt, maakt het vanaf het straatje genaamd IJdok (zonder c) dat over de lengte van het eiland loopt, een ranke verticale indruk. Beide gebouwen hebben een plastische vorm met uitgesneden volumes. In een deel van deze uitsneden zijn de gevels bekleed met een plant achtige begroeiing. Het gebouw aan de stadszijde heeft een afgesneden hoek waarvan de vorm doorloopt in de achterliggende gebouwen. De plinten aan de oostzijde van het voorste gebouw en aan de zuidzijde van het achterste gebouw liggen terug, waardoor er een overdekte toegangsroute ontstaat. Deze terug liggende geveldelen zijn bekleed met glas.

Paleis aan ’t IJ
De naam Paleis van Justitie zegt veel over de uiterlijke kenmerken van het gebouw. Door zijn lichte gevel met grijstinten steekt het gebouw als een paleis af tegen de bakstenen bebouwing. Door dit contrast en zijn speciale positie op het IJdock suggereert het gebouw een bepaalde afstand van de stad. Dit symboliseert de positie van de rechtspraak als onafhankelijke instantie in de samenleving. Ook het interieur van het gebouw doet denken aan een paleis. In het openbare gedeelte zijn de wanden en vloeren bekleed met marmer. De plafonds zijn gemaakt van geprononceerde cassettenplafonds van gepolijst walnoothout. De ruimtes waar de rechters werken kenmerken zich ook door diezelfde lichte en witte sfeer.

Tekst: Fieke de Groot